Egzemplarz ze zbiorów Józefa Piłsudskiego. Verdun, Pétain i marszałkowski ekslibris
Niektóre książki są ważne ze względu na treść. Inne zyskują wyjątkową wartość dzięki swojej historii, dawnym właścicielom, znakom własnościowym i materialnym śladom obiegu. W tym przypadku mamy do czynienia z obiektem, który łączy obie te rzeczy: klasyczne opracowanie jednej z najważniejszych bitew I wojny światowej oraz egzemplarz pochodzący ze zbiorów Józefa Piłsudskiego.
Zdjęcie Józefa Piłsudskiego z 1934 roku
To nie jest więc wyłącznie książka historyczna. To egzemplarz związany z jedną z najważniejszych postaci w dziejach Polski: twórcą Legionów, Naczelnikiem Państwa, Marszałkiem i symbolem walki o niepodległość. O jego dawnej przynależności świadczy ekslibris Józefa Piłsudskiego, wykonany przez Stanisława Ostoję-Chrostowskiego w technice drzeworytu.
Sam ekslibris jest tutaj obiektem wartym osobnej uwagi. Przedstawia symbole silnie związane z osobą Marszałka: Orzełka Legionowego, herb Kościesza, buławę marszałkowską oraz polne kwiaty. To nie tylko znak własnościowy, ale również przemyślana kompozycja symboliczna, odwołująca się do wojskowej biografii Piłsudskiego, jego pozycji państwowej oraz tradycji niepodległościowej.
Exlibris Józefa Piłsudskiego zaprojektowany przez wybitnego artystę Stanisława Ostoję- Chrostowskiego
Książka poświęcona jest bitwie pod Verdun, jednemu z najbardziej znanych i najbardziej wyniszczających starć I wojny światowej. Jej autorem jest marszałek Philippe Pétain, bezpośrednio związany z francuską obroną Verdun. Dzięki temu publikacja nie ma charakteru wyłącznie późniejszego, akademickiego opracowania. Jest głosem dowódcy, który znał znaczenie tej bitwy nie tylko z dokumentów, ale również z doświadczenia wojennego i strategicznego.
Pétain przedstawia Verdun jako coś więcej niż epizod frontowy. W jego ujęciu była to próba wytrzymałości armii, dowództwa, zaplecza i całego państwa. Bitwa staje się tutaj symbolem oporu, determinacji i zdolności do prowadzenia wojny w skrajnych warunkach. Autor analizuje nie tylko same działania bojowe, lecz także organizację obrony, zaopatrzenie, komunikację, znaczenie fortyfikacji oraz morale żołnierzy.
Jedna z ilustracji która znalazła się w książce
Treść pracy została ułożona w sposób przejrzysty i analityczny. Czytelnik otrzymuje opis działań wstępnych, początku bitwy, walk na obu brzegach Mozy, ostatnich wysiłków niemieckich oraz francuskiego odwetu. Szczególnie interesujące są partie poświęcone roli fortów i żołnierzowi spod Verdun, ponieważ pokazują bitwę nie tylko jako problem militarny, ale również psychologiczny i organizacyjny.
Z perspektywy kolekcjonerskiej najważniejsze jest jednak połączenie treści z proweniencją. Książka dotycząca jednej z kluczowych bitew Wielkiej Wojny, znajdująca się niegdyś w zbiorach Józefa Piłsudskiego, nabiera szczególnego znaczenia. Marszałkowski ekslibris sprawia, że egzemplarz staje się świadectwem historii czytania, zainteresowań i symbolicznej obecności Piłsudskiego w kulturze książki.
To obiekt, który można rozpatrywać na kilku poziomach jednocześnie: jako opracowanie wojskowo-historyczne, jako pamiątkę związaną z Józefem Piłsudskim, jako przykład sztuki ekslibrisu oraz jako wyjątkowy egzemplarz kolekcjonerski. Właśnie takie książki najlepiej pokazują, że antykwaryczny obiekt bywa nie tylko nośnikiem tekstu, ale także materialnym świadkiem historii.
Egzemplarz będzie prezentowany na VIII Aukcji Antykwariatu Gryf na OneBid:
Zobacz obiekt w katalogu aukcyjnym
Zobacz także krótki film poświęcony temu egzemplarzowi na YouTube:
[Obejrzyj film na YouTube — link do wstawienia]
