Opis
Tytuł: Seria 27 listów wysłanych przez Stefana Pisarskiego, oficera (podporucznika/ Oberleutnant w dokumentach) osadzonego w Oflagu XIII A, do matki Marii i siostry Lali, mieszkających w Warszawie przy ul. Łochowskiej 53/13 (Praga-Północ).
Autor: Stefan Pisarski
Rok wydania: Najwcześniejszy list wysłany został 16.10.1940, a najpóźniejszy pochodzi z 09.09.1941, w którym to Pisarski informuje, że w ciągu dwóch dni zostanie przeniesiony do innego obozu jenieckiego.
Stan: opisany poniżej w odniesieniu do każdego listu oddzielnie
Korespondencja (Kriegsgefangenenpost) w Oflagu była wprawdzie kontrolowana przez cenzurę, lecz poziom ingerencji był nieporównywalnie mniejszy niż w obozach koncentracyjnych. Osadzonym przysługiwała znacznie większa swoboda przy pisaniu, a możliwość korespondencji nie była tak drastycznie ograniczona jak w obozach KL, gdzie więźniowie mogli wysłać zaledwie dwa listy w miesiącu, dodatkowo bardzo okrojone przez Postzensurstelle.
Treść listów dotyczy w przeważającej mierze kwestii dojmującej tęsknoty, którą odczuwał Pisarski za matką i siostrą. Jako, że czuł się on wciąż odpowiedzialny za ich byt materialny, przesyłał w miarę możliwości jak najczęściej 80 z 81 marek, które przysługiwały mu miesięcznie (31.07.41). Było to wielkie poświęcenie z jego strony; bez funduszy realia życia w obozie były naprawdę ciężkie. Co do zasady, w obozie posługiwano się tzw. lagermarkami, czyli markami obozowymi, które poza nim nie miały żadnej wartości. Wprawdzie Niemcy zezwolili w czerwcu 1940 uwięzionym oficerom na zamianę żołdu na Reichsmarki, które to można było przesyłać rodzinom, tak wciąż nie była to ani łatwa ani oczywista procedura. Jest to piękny pokaz ofiarności wobec własnej rodziny; nawet będąc w niewoli, ów oficer za swój naczelny obowiązek postrzegał dbałość o swych bliskich.
Tak jak wprawdzie prosił o paczki, zawierające np. smalec, czy kostki bulionowe (09.01.41), tak Pisarski podkreślał, że mają mu niczego nie wysyłać, jeśli miałoby to oznaczać jakiekolwiek braki dla nich samych (17.12.1940). Żywotnie interesował się tym, co działo się u jego młodszej ukochanej siostry, składając jej życzenia z okazji bierzmowania, upraszając ją o to, by we wszystkim słuchała się mamy pod jego nieobecność. Sam starał się przekazywać słowa nadziei, podkreślając że dobrze się czuje i że jego kondycja jest wyrobiona; jak sam mówił, wszak pracował niegdyś na samochodach ciężarowych w Rumunii i wysiłek mu nie straszny (29.04.41). Najważniejszą sprawą dla Pisarskiego było to, aby utrzymać stały kontakt, albowiem bez niego pogrążał się w rozpaczy i strachu; tęsknota i wyobrażenia nt. tego, co działo się w domu były wówczas zbyt przemożne. Ciekawy wątek odnośnie do tej kwestii pojawia się w liście z 28.06.41, gdzie podkreśla, że wprawdzie nie dostał listu od dłuższego czasu, tak wie, że przecież rozpętała się nowa wojna i komunikacja może być z tego względu znacznie utrudniona; 22.06. Niemcy najechały Związek Radziecki w ramach Operacji Barbarossa.
Ostatni list z niniejszej kolekcji pochodzi z 09.09.1941 roku, w którym to Pisarski informuje, że w ciągu dwóch dnia ma zostać przeniesiony do innego obozu w okolicach Drezna. Być może chodziło o Oflag IV – D bądź o Oflag IV - C Colditz, aczkolwiek drugi wariant jest mało prawdopodobny; przede wszystkim trzymano tam wysoko postawionych oficerów.
Pisarski według historii rodzinnej znalazł się po wojnie w Anglii. Ostatnią rzeczą w zestawie jest list wysłany na pocztówce od Towarzystwa Pomocy Polakom (Relief Society for Poles) z 12.02.1947. Jest to odpowiedź Towarzystwa na list Marii Pisarskiej z 28.01.1947, w którym to informują, że nie mają w swej ewidencji Stefana; poinformowali, że rozpoczęli poszukiwania jego osoby.
Oflag (skrót od niem. Offizierslager) to w czasie II wojny światowej niemiecki obóz jeniecki przeznaczony wyłącznie dla oficerów armii państw alianckich, w tym także polskich.
Zgodnie z postanowieniami konwencji genewskiej z 1929 r. oficerowie nie mogli być zmuszani do pracy fizycznej, dlatego życie w oflagach koncentrowało się głównie na przetrwaniu, samoorganizacji i działalności kulturalno-oświatowej (tajne nauczanie, teatr, sport).
Oflag XIII A został utworzony przez Wehrmacht 9 sierpnia 1940 r. w Nürnberg-Langwasser, na terenie Okręgu Wojskowego XIII, obok Stalagu XIII A. Podlegał Komendantowi Jeńców Wojennych (Kommandeur der Kriegsgefangenen) w tym okręgu.
Obóz składał się z trzech części: głównego kompleksu oraz dwóch podobozów (Unterlager A i B). Przetrzymywano w nim głównie francuskich oficerów wziętych do niewoli w 1940 r., a także mniejsze grupy Brytyjczyków, Belgów, Polaków i Serbów. Liczba więźniów wynosiła od 12 do 15 tysięcy.
Oflag funkcjonował do 3 maja 1942 r., kiedy został rozwiązany.
I. Oflag XIII A 20.08.1941 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry; ślady składania, odkształcenia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
II. Oflag XIII A 09.09.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry -; odkształcenia papieru; zabrudzenia; krawędzi mają spore zadarcia; brak górnej części; środek ma dziurę, bez większej szkody dla czytelności. Papier w miejscu pieczątki obozowej jest przerwany, ale pieczątka jest kompletna.
III. Oflag XIII A 15.07.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry; ślady składania; przebarwienia papieru; ubytki; zadarcia na krawędziach. Pieczęci obozowe są nienaruszone
IV. Oflag XIII ,A data zerwana / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan przeciętny; część listu jest zupełnie zerwana; przerwanie papieru; zadarcia na krawędziach
V. Oflag XIII A 15.08.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan bardzo dobry -; ślady składania; przebarwienia papieru; zadarcia na krawędziach. Treść listu jak i pieczątki obozowe są w nienaruszonym stanie.
VI. Oflag XIII A 17.10.1941 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
VII. Oflag XIII A 31.07.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry -; brakuje dolnej części listu; zadarcia na krawędziach; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe są w nienaruszonym stanie
VIII. Oflag XIII A 28.06.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan przeciętny; list jest przerwany na II części, przy czym brakuje kawałka tekstu; zadarcia na krawędziach; przebarwienia papieru. Pieczątki są prawie w nienaruszonym stanie
IX. Oflag XIII A 06.10.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry -; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; zadarcia na prawej krawędzi; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
X. Oflag XIII A 14.06.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry -; brakuje fragmentów listu; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XI. Oflag XIII A 14.05.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry +; brakuje bardzo niewielkiego fragmentu jednego zdania; ślady składania; zadarcia na krawędziach; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XII. Oflag XIII A 29.04.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry +; przerwania w tekście, z minimalną szkodą dla czytelności w jednym miejscu; ślady składania; przebarwienia papieru; zadarcia na krawędziach. Pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XIII. Oflag XIII A 08.05.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan przeciętny; brakuje dolnej części listu; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XIV. Oflag XIII A 09.01.1941 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry -; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; zadarcia na prawej krawędzi; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XV. Oflag XIII A 08.05.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan przeciętny; brakuje dolnej części listu; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XVI. Oflag XIII A 08.05.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru; dziurka w jednym miejscu bez szkody dla tekstu. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XVII. Oflag XIII A 17.12.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; zadarcia na prawej krawędzi; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XVIII. Oflag XIII A 16.12.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; zadarcia na lewej krawędzi; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XIX. Oflag XIII A 13.11.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; zadarcia na lewej krawędzi. Pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie
XX. Oflag XIII A 02.11.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan zły; brakuje połowy listu; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XXI. Oflag XIII A 02.11.1941 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan przeciętny; brakuje części listu; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru; dziurka w jednym miejscu bez szkody dla tekstu. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XXII. Oflag XIII A 07.11.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry -; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie; niewielkie dziurki
XXIII. Oflag XIII A 01.11.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan bardzo dobry -; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie; niewielkie dziurki
XXIV. Oflag XIII A 01.10.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan dobry+; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie; niewielkie dziurki
XXV. Oflag XIII A 26.10.1940 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie; korespondencja napisana ręcznie ołówkiem / 14,5 x 10 cm / stan dobry+; ślady składania, odkształcenia papieru; przebarwienia papieru; pieczątki obozowe w nienaruszonym stanie; niewielkie dziurki
XXVI. Oflag XIII A 12.10.1940 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan zły; brakuje części listu; zadarcia na krawędziach; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XXVII. Oflag XIII A 29.05.1940 / blankiet obozowy zadrukowany obustronnie; korespondencja napisana ręcznie / c. 35 x 14,5 cm / stan dobry; zadarcia na krawędziach; ubytek na prawej krawędzi; ślady składania; przebarwienia papieru. Pieczątki obozowe są nienaruszone
XXVIII. Londyn 12.02.1947 / karta pocztowa zadrukowana obustronnie / 14 x 9 cm / stan bardzo dobry; przebarwienia papieru. Pieczątki są nienaruszone
Do każdego zamówienia w gratisie dołączamy naszą firmową zakładkę.
Serdecznie zapraszamy na zakupy!
