Życie dla ojczyzny Wiktor Gomulicki [1922][wyd. III]

Tytuł: Życie dla ojczyzny

Autor: Wiktor Gomulicki

Wydawnictwo: M. Arcta

Rok wydania: 1922

Wydanie: Trzecie

Okładka: Wydawnicza

Ilustracje: Tak

Liczba stron: 350

Stan: dobry, okładka lekko przybrudzone oraz poprzecierana, grzbiet przesunięty oraz wypłowiały, obcięcia kart przybrudzone

Powieść historyczna osnuta wokół wydarzeń z przełomowych lat schyłku Rzeczypospolitej, przede wszystkim czasu Sejmu Wielkiego i uchwalenia Konstytucji 3 maja. Akcja otwiera się w warszawskim konwikcie pijarów (Collegium Nobilium na Żoliborzu), gdzie wśród szkolnych zabaw, dyscypliny i hierarchii uczniowskiej poznajemy dwóch braci – kasztelaniców, Stasia i Szczęsnego – których dojrzewanie zostaje od początku zestawione z „dojrzewaniem” spraw publicznych i narastającym poczuciem konieczności reform.

Trzon narracji stanowią sceny „wielkiej polityki” oglądanej oczyma młodych bohaterów: przyjazd ojca-kasztelana z wiadomościami o tajnych naradach, prowadzących do przeprowadzenia konstytucji, wprowadza czytelnika w atmosferę napięcia i spisku; następnie autor szeroko odtwarza dzień 3 maja – ruch wojsk, tłum przed Zamkiem, obrady sejmowe, spór z opozycją oraz finał w postaci uchwalenia ustawy i przysięgi króla, zakończony zbiorowym Te Deum i euforią ulicy. Opisom towarzyszy panorama warszawskich obyczajów, języka epoki, strojów, mechaniki sejmowania i propagandy politycznej (plotki, „ajenci”, depesze o groźbie kolejnego rozbioru).

Ważną osią jest także wychowanie patriotyczne i wojskowe. Szczęsny, ambitny i porywczy, wciągany jest w rozmowy o państwie, prawach i powinnościach, a młody magister Czyż – kleryk o temperamentnie żołnierskim usposobieniu – staje się jego przewodnikiem po świecie idei i czynu: opowiada o konfederacji barskiej, przywołuje postać Kazimierza Pułaskiego i realia walk, komentuje błędy dawnej polityki (m.in. zależność od obcych, ograniczenie ruchu do stanu szlacheckiego, nietolerancję religijną), a w konwikcie prowadzi praktyczne ćwiczenia fechtunku i musztry. Powieść pokazuje, jak atmosfera po 3 maja przenika szkołę: wiersze okolicznościowe krążą w odpisach, nauka miesza się z polityką, a chłopcy – pod okiem nauczycieli – uczą się robót saperskich, kopania rowów i wznoszenia umocnień, jakby przygotowywali się do nadchodzącej próby zbrojnej.

Równolegle Gomulicki prowadzi warstwę obyczajową i satyryczną, osadzoną w konkretnym warszawskim pejzażu. Wątek iluminacji miasta, transparentów i napisów (polskich, łacińskich, czasem cudzoziemskich) ukazuje zbiorowy entuzjazm oraz nowe – jeszcze kruche – braterstwo stanów. Kontrapunkt stanowią postacie „ludowe”, zwłaszcza Pietrek-kalefaktor: prostoduszny, łakomy, wciąż wplątujący się w szkolne figle, a zarazem zdolny do trzeźwych obserwacji (że same okrzyki i lampki nic nie dadzą bez wojska i gotowości do walki). Powieść buduje też napięcie poprzez obecność środowisk przeciwnych reformie (arystokratyczne sympatie starościny, jej francuszczyzna i pogarda dla „ulicy”), co pozwala pokazać konflikt postaw i interesów w przeddzień katastrofy państwa.

Do każdego zamówienia w gratisie dołączamy naszą firmową zakładkę.

Serdecznie zapraszamy na zakupy!